Laat je overeenkomst registreren

Het hoe en waarom van het laten registreren van een overeenkomst

In het familierecht sluiten mensen voortdurend afspraken met elkaar buiten de rechtbank of de notaris om: een samenlevingsovereenkomst, een regeling over de kosten van de kinderen, een familiale lening, een overeenkomst bij het uit elkaar gaan. Zulke afspraken zijn bindend van zodra beide partijen ze ondertekenen, ook zonder registratie. Maar wat als de andere partij later het bestaan of de datum ervan betwist? Dan is het interessant om je overeenkomst te laten registreren.

Wat betekent registreren van een overeenkomst?

Een overeenkomst die je zelf, zonder tussenkomst van een notaris, op papier zet en ondertekent, noemen we een onderhandse akte. Laat je een akte via de notaris opmaken, dan gaat het om een authentieke akte en zorgt de notaris in principe zelf voor de registratie[1]

Registratie van een onderhandse overeenkomst betekent dat je het document aanbiedt bij de belastingadministratie, die het een datum toekent, in haar registers opneemt en bewaart. Als bewijs daarvan ontvang je een registratierelaas.

Waarom zou je een overeenkomst laten registreren?

De belangrijkste reden is dat je overeenkomst hierdoor een vaste datum krijgt tegenover derden. Zonder registratie kan iemand die geen partij is bij de overeenkomst, zoals de fiscus, schuldeisers of erfgenamen, de datum die jullie op het document vermeld hebben in twijfel trekken en beweren dat het document pas later is opgemaakt om bijvoorbeeld belastingen te ontlopen of schuldeisers te benadelen. Ons Burgerlijk Wetboek bepaalt uitdrukkelijk dat een onderhandse akte tegenover derden geen vaste dagtekening heeft, behalve vanaf de dag van registratie, vanaf de dag waarop de hoofdinhoud ervan in een authentieke akte is opgenomen, of vanaf de dag waarop geen van de partijen de akte of de datum nog kan wijzigen, onder meer door het overlijden van een van hen.[2]

Daarnaast levert de registratie ook tussen de partijen zelf een extra zekerheid op. Ontkent de andere partij achteraf dat de overeenkomst bestaat, of beweert die dat het document pas veel later is opgemaakt, dan is een geregistreerd stuk een sterk argument om het tegendeel te bewijzen.[3]

In welke situaties komt dit in de praktijk voor?

Binnen mijn praktijk als familierecht advocaat en bemiddelaar duikt de vraag naar registratie vooral op in volgende situaties:

• Een samenlevingsovereenkomst tussen feitelijk samenwonende partners. Zij zijn vrij om die overeenkomst onderhands of notarieel op te maken. Wettelijk samenwonenden moeten hun overeenkomst wel altijd notarieel laten vastleggen.[4]
• Een afspraak tussen ex-partners over de verdeling van schulden, over een lening tussen hen, of over kosten van de kinderen die niet in een gehomologeerde overeenkomst is opgenomen.
• Een familiale lening, bijvoorbeeld wanneer ouders geld voorschieten aan een kind, of een erkenning van schuld tussen gezinsleden. Dit is vaak relevant bij een latere vereffening-verdeling na een echtscheiding of een nalatenschap, wanneer moet worden aangetoond wanneer en onder welke voorwaarden een bedrag werd geleend.
• Een onderhandse schenking van roerende goederen, waarbij je wilt vastleggen op welk moment en onder welke voorwaarden de schenking gebeurde.

Hoe verloopt de registratie in de praktijk?

Onderhandse akten moet je voortaan digitaal indienen via MyMinFin.

Concreet verloopt dit als volgt:

1. Laat alle partijen de overeenkomst ondertekenen en bundel het document, inclusief eventuele bijlagen, in één pdf-bestand.
2. Meld je aan bij MyMinfin en ga naar het tabblad “Mijn interacties”, vervolgens naar “Een document indienen of antwoorden op een brief”.
3. Kies de optie “Ik beschik niet over een dienstcode” en selecteer, tenzij het om een overeenkomst over een onroerend goed gaat, de optie “Andere onderhandse akte”.
4. Vul de postcode van de woonplaats van een van de partijen in, laad de pdf van de ondertekende overeenkomst op en verstuur je aanvraag.
5. Zodra de overeenkomst aan de wettelijke voorwaarden voldoet, ontvang je een bewijs van registratie, het zogenaamde registratierelaas, terug te vinden onder “Mijn documenten”.[5]

Wat kost dit?

Voor de meeste onderhandse overeenkomsten tussen particulieren, zoals leningen, schenkingen en overeenkomsten tussen partijen, betaal je het algemeen vast recht van 50 euro.

Gaat het om een overeenkomst die betrekking heeft op een onroerend goed of om een andere handeling waarvoor de wet een evenredig registratierecht voorziet, dan kan het bedrag hoger uitvallen. Contacteer daarvoor een notaris.

Let op: registratie is geen wondermiddel

Registratie geeft je overeenkomst extra bewijskracht en een vaste datum, maar het maakt de overeenkomst niet geldiger dan ze al was, en het geeft je evenmin een uitvoerbare titel. Anders dan een notariële akte of een door de rechtbank gehomologeerde overeenkomst, kan je een geregistreerde onderhandse overeenkomst bij niet-uitvoering niet zomaar laten uitvoeren door een gerechtsdeurwaarder. Wil je jouw afspraken effectief kunnen afdwingen, dan is bijkomende actie, zoals een procedure of homologatie, vaak nog nodig.

Registratie vervangt bovendien nooit een zorgvuldig opgestelde overeenkomst die is afgestemd op jouw concrete situatie. Zeker bij familiale afspraken, waar gevoelige belangen en soms grote bedragen op het spel staan, is het aangeraden om je overeenkomst te laten opstellen of nalezen door een advocaat, zodat ze juridisch waterdicht is en later geen aanleiding geeft tot discussie.

Vragen?

Heb je vragen na het lezen van deze tekst? Wil je bijstand bij het opstellen of laten registreren van een overeenkomst binnen een familiale context? Neem dan contact op voor een afspraak. Voor de prijs van 125 euro krijg je tijdens een gesprek van 1 uur (fysiek op kantoor of online) een eerste raad waar je eventueel zelf verder mee aan de slag kunt. Het gesprek is verder volledig vrijblijvend.

Eveline Van Hoecke

B.V. Advocatenkantoor Eveline Van Hoecke

 

[1]FOD Financiën, Een onderhandse akte laten registreren, https://fin.belgium.be/nl/particulieren/meer-diensten/onderhandse-akten

[2]Vlaamse overheid, Tegenstelbaarheid van niet-geregistreerde overeenkomsten (toelichting bij artikel 1328 oud Burgerlijk Wetboek over de vaste dagtekening van de onderhandse akte), https://www.vlaanderen.be/vlaamse-belastingdienst/tegenstelbaarheid-van-niet-registreerde-concessieovereenkomsten-accessoir-opstalrecht

[3]FOD Financiën, Een onderhandse akte laten registreren, https://fin.belgium.be/nl/particulieren/meer-diensten/onderhandse-akten

[4]Notaris.be, Het grote nut van een samenlevingsovereenkomst, https://www.notaris.be/nieuws/het-grote-nut-van-een-samenlevingsovereenkomst

[5]FOD Financiën, Een onderhandse akte laten registreren, https://fin.belgium.be/nl/particulieren/meer-diensten/onderhandse-akten